SURET SANATI; Harflerin ahenkle dansı

Form sanatı Zenci yazısından doğan,  islamlık medeniyetinde alışılmadık benzeri talih kazanan iyicene alfabe sanatıdır. Forma sanatını, sik kalem ve temadi mürekkebinin teşrikimesai ile adam elinin vücuda getirdiği tıpkı iz sanatıdır şeklinde birlikte tanımlayabiliriz. Hüsn-i biçim kavramı batıda calligraphy (güzel yazı sanatı) kelimesi şeklinde bedel bulmaktadır. Güzel Yazı Sanatı sözcüğünü ansiklopediler “Adamakıllı yemeni, genellikle beğenilen kurallara vabeste kalarak ölçülü çit sanatı” şeklinde tanımlamaktadır. Gestalt çeper eserlerde, mushaflarda, mimaride, kitabelerde, oyuntu taşlarında,tahta ve esrar işlerinde, güpür, fayans, tuğla ve dekorasyonlarda kullanılmıştır. Şam, Bağdat, Kurtuba, Kahire, Konya, Semerkant, Tebriz kabil hükümdarlık merkezlerinde hükmünü sürdüren şevket ve hanedanlar devrinde (Emevi, Abbasi, Fatımi, Eyyubi, Memlük, Selçuki, Safevi) daima bağ cazibeli ayrımsız görüşme dalı adına görülen hüsnü hat Osmanlı döneminde en son seviyesine başarmış ‘ Türk Eşkal Sanatı’ adıyla anılarak aynı hüvviyet kazanmıştır.Beyazıd, IV. Murad, II. Mustafa, III. Ahmed, II. Mahmud, Melik Abdülmecid ve Melik Reşad çalışarak suret sanatı ile meşgul olmuşlardır. Sunma ünlü Türk hattatlarının bazıları; Şeyh Hamdullah, Ahmed Karahisari, Saklayan Osman, Mustafa Yükselti, Mahmut Celaleddin Nazik, Yesarizade Mustafa İzzet Nazik ’dir. *MA’KILİ, *KUFİ, *SÜLÜS, *CELİ SÜLÜS, *NESİH, *REYHANİ, *MUHAKKAK, *TEVKİ, *RİKAA, *RİK’A, *TA’LİK, *DİVANİ, *CELİ DİVANİ, *SİYAKAT dir. AHAR: Kalıp, tezhip ve minyatür sanatlarında mergup kağıt konusunda sürülen yardımcı tabakadır. Aharsız kağıt mürekkebi hafif emer ve dağıtabilir. İSTİF: Harf ve kelimelerin bire bir ayaklık süresince, üst üste fakat metnin okunmasını zorlaştırmayacak şekilde yerleştirilmesi demektir.MEŞK: Benzeri hocanın talebesine merkez öğrenimi sürecinde öğrenmesi için verdiği ders ve örnekler diye tanımlanabileceği kadar meşk buyurmak tabirini aktarmak ve belletmek amacıyla yapılan ibret ve alıştırmalar şeklinde birlikte açıklayabiliriz. MURAKKA: Adamakıllı abece örneklerinin bir araya getirilmesiyle hazırlanan albümdür. MÜSENNA: Saha istifli yahut girift, çift ve paçarız şekilde merkum abece, yakışıklı abece demektir. Müsenna benzeri biçim cinsi olmayıp benzeri alfabe biçimidir ve herhangi bir kök minval ile şekillendirilebilir. ŞEŞKALEM: Farsça ”Altı çeşit alfabe” manasına mevrut bu ifade ile sülüs, nesih, muhakkak, reyhani, tevekki, rikaa abece çeşitleri kast edilmektedir. İCAZET-İCAZETNAME: Şekil öğrenenlere hocaları tarafından verilen cevaz, şahadetname, diplomadır. MÜSVEDDE: Hattatların yazı yazmaya başlamadan önce, ellerini hazırlamak veya yersiz kaldıkları devir ellerinin hassasiyetini kaybetmemek amacıyla kağıtların üzerine gâh sözcük ve harfleri yazmalarına denir.
Share: