TÜİK: İstatistikler transparan ayrımsız şekilde paylaşılıyor

Son dönemde hesaplı ve sosyal verilerin açıklanması ve açıklanma metodları yakından izleme ediliyor. Bu kapsamda CHP Umumi Başkanı Eksiksizlik Kılıçdaroğlu’nun da kapısından döndüğü Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) toplumun gündeminde. Bu kapsamda Komutan Erhan Çetinkaya, kurumun kuruluşunun 96’ncı sene dönümü dolayısıyla değerlendirmede bulundu. Tam dünyada olduğu üzere Türkiye’da birlikte değişmeyen alıcıların, araştırmacıların ve toplumun rastgele kesiminin konuşu ve sosyal hayatın ayrımlı boyutlarıyla ilişik aktüel ve güvenli bilgiye ihtiyacı olduğunu ve bu doğrultuda çalışmalara taraf verdiklerini ifade eden Çetinkaya, kurumun geçmişine ilişkin bilgi verdi. AA’ya konuşan Çetinkaya, TÜİK’mağara 1926 yılında Merkezi İstatistik Dairesi adıyla kurulduğunu, daima değişen ihtiyaçlar doğrultusunda çıkarılan yasa veya yasa mesabesinde kararnamelerle yapısında ve görevlerinde tadilat yapıldığını aktararak, 2005’te yürürlüğe giren Türkiye İstatistik Kanunu ile de bugünkü adını aldığını ve kullanılmamış dönemin gereklerini karşılayacak biçimde yapılandırıldığını söyledi. 30 Haziran 2021’dahi ilişik kanunda yapılan değişikle TÜİK’mağara, kamu hukuksal kişiliğine eş, hususi bütçeli, Kaynak ve Maliye Bakanlığı ile münasebetli bire bir çalım halini aldığını hatırlatan Çetinkaya, şöyle devam etti: “TÜİK Başkanı, İstatistik Konseyi Başkanı namına muayyen ve Konsey’mağara unsur sayısı 37’ye yükselmiştir.Ayrıca TÜİK, özlük yönetimsel düzenlemelerini dahi yapacak ve yürütecek konuma getirilmiştir. Azamet yapılanmasında düzlük düzlük ilişkili kuruluşlar, ayrı tüzel kişiliği olan kuruluşlardır. İlişkili kuruluşun bakanlıklarla ilişkilendirilmesi, yönetsel eş güdüm sağlanması içindir ve yönetimsel bir münasebet yoktur. Bahsedilen düzenlemelerle bilimsel ve ustalık özerkliğe ehil olan TÜİK, idari ve finansal özerkliğe da kavuşmuştur.” Çetinkaya, TÜİK’in arsıulusal alım ve kuruluşların denetimlerine engelsiz olduğuna dikkati çekerek, kurumun ürettiği tam istatistikleri, arsıulusal normlarda Avrupa Birliği (AB) ve acun genelinde meri, arsıulusal kurumlar vasıtasıyla kaynak edilen yöntem, tanım ve kavramları kullanarak hesapladığını anlattı. Böylelikle arsıulusal düzeyde karşılaştırılabilir bilgelik üretimi sağlandığını vurgulayan Çetinkaya, şöyle konuştu: “söz konusu kavram ve yöntemlerle aplikasyon sonuçları, yerel ve ecnebi alım ve kuruluşlardaki uzmanların değerlendirmelerine celi olduğu kabilinden, TÜİK genel ağ sayfasından kamuoyuyla transparan tıpkı şekilde paylaşılmaktadır. Ayrıca TÜİK aracılığıyla üretilen istatistikler, Arsıulusal Iş Örgütü (ILO), Hesaplı Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), SU İstatistik Ofisi (Eurostat) Uluslararası Servet Fonu (IMF), Dünya Bankası kadar uluslararası kuruluşlarca kullanılmakta ve bu kuruluşlar aracılığıyla özge ülkelerin verileriyle eş anlı namına yayımlanmaktadır.” Çetinkaya, Eurostat tarafından seçme yıl yayımlanan kıymetlendirme raporlarında, TÜİK’in birçok sayımlama alanında ürettiği verilerin SUTAŞ normlarıyla efdal düzeyde ahenktar olduğu tespitinin kayran aldığına bel etti.TÜİK’mağara çağın gereksinimlerine uygun kendisine bilim toplamada teknolojik altyapısını pekitmek üzere çalışmalarını sürdürdüğünü vurgulayan Çetinkaya, bunlardan birinin da Alo 124 TÜİK Çağrı Merkezi olduğunu söyledi. Kovid-19 salgını dönemindeki sosyal ara hassasiyetinin TÜİK’in haber toplama yöntemlerinde farklılık yapmasını mecburi kıldığına işaret eden Çetinkaya, “Telefonla anket uygulanması üstüne başlattığımız icraat salgınla hız kazandı. Çağrı Merkezi ve sair kurumsal hatlarımızdan ayak halklarıyla bağlantı bina etmek aracılığıyla anketlerimiz müstevli döneminde de gerçekleştirildi. Bu dönemde akıcı kendisine istatistik üretmeye bitmeme edildi.” dedi. Çetinkaya, cevaplayıcılar veya kullanıcıların TÜİK’e acul erişimini, anket çalışmalarıyla ilişkin bilgilerin Alo 124 Hattı üzerinden hızlıca elde edilebilmesini, hikmet taleplerinin, genel ağ sitesinin yanında Alo 124 üzerinden henüz tez karşılanabilmesini sağladıklarını anlattı. TÜİK ’in, TÜFE hesaplamalarında mütenavip olgun kaynaklarının kullanılmasına yönelik türlü çalışmalar yürüttüğünü belirten Çetinkaya, bu alternatiflerin “barkod (koca) verilerinin kullanılması” ve “web scraping (malumat kürtaj) yöntemiyle bedel derlenmesi” olduğunu bildirdi.Bu yıl bakımından bu yöntemle derlenen değer sayısı mecmu kıymet sayısının yüzdelik 44,3’ünü oluşturmaktadır.” diye niteleyerek konuştu. İnternet üzerinden mal ve hizmet satın alımlarının yaygınlaşması, sayım bilimi ofislerinin internetten satışı yapılan ürün fiyatlarını TÜFE’ye entegre etmelerini lazım kuzuluk getirdiğini vurgulayan Çetinkaya, madde tanımları ve yapısı gereği web scraping ile fiyat derlenmesi akıllıca olan parafin pırtı, elektronik ürünler, giyim, mobilya, sıfır araba ve otobüs bileti fiyatları amacıyla 2022 itibarıyla genel ağ üzerinden derlenen fiyatların indeks hesaplamalarında kullanılacağını, bu yöntemle elde edilecek karşılık sayısının derlenen toplam kıymet sayısının yaklaşık yüzdelik 5,3’ünü oluşturduğunu kaydetti. .
Share: