TCMB 90 yıl ilk zaman kuruldu

3 Ilk Teşrin 1931’bile kurulan Türkiye Cumhuriyet Model Bankası zaman 90’ıncı yılını kutlaması nedeni ile Twitter hesabında benzeri nabız yayınladı. Eşkal Bankası sıkışık yayınladığı mesajlarla geçmişi Halas Savaşı’na uzanan bünye öyküsünü paylaştı. Şekil Bankası mesajlarında yapılış öyküsünü ezcümle şöyle aktardı; “Faaliyete başladığı 3 Ekim 1931 tarihinden bu yana ülkemizin refahı üzere etkin Türkiye Cumhuriyet Dalan Bankası’nın kuruluşu ayrıntılı ve inceden inceye planlı bire bir sürecin böylecene gerçekleşti. Halas Savaşı ile kazanılan siyasal bağımsızlığı soylu erki bağımsızlık ile taçlandırmak üzere milli bire bir heybet bankası kurulması fikri, ilk defa 1923 yılında İzmir İktisat Kongresi ’nde gündeme geldi. Cumhuriyetin ilanından sonra yabancı sermayeli Osmanlı Bankası marifetiyle alçak banknotlar bibi dolaşımdaydı. Bu nedenle, milli ayrımsız oran bankası kurulmasına yönelik çabalar Mecliste devam ettirildi.” TCMB yayınladığı mesajlarda kuruluşu sırasında çıkartılan yaşaya de değinerek ” “Beş yıla yayılan teferruatlı tetkikat ve mütenevvi mutluluk forma bankalarından uzmanlarla yapılan çalışmalar sonucu hazırlanan kanun tasarısı Mecliste akseptans edildi.Bankanın adı Yapı Kanunu tasarısında “Cumhuriyet Altını Eşkâl Bankası” yerine öngörülmüştü. Ancak uluslararası ilişkiler bile bilerek ismin “Türkiye Cumhuriyet Kalıp Bankası” yerine değiştirilmesine karar verildi. Dönemin kapalı imkanlarına rağmen Hazne, milli bankalar ve vatandaşların katkısıyla Şekil Bankası’nın sermayesi toplandı. Milli sermayeyle kurulan Merkez Bankası, 3 Ilk Teşrin 1931 tarihinde yani 90 yıl önceki bugün faaliyete başladı. Form Bankası mesajlarını “Zaman Türkiye Cumhuriyet Form Bankası, doğru geçmişi, nitelikli herif kaynağı ve gündeş altyapısı ile çalışmaya devam ediyor.” şeklinde noktaladı. Bu konunun ilk kez ele alındığı 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde, alelhusus “milli celal bankası” 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde, hele “milli devlet bankası” kurulması fikri üzerinde duruldu. 1927’dahi Maliye Bakanı Abdülhalik Renda’nın tarz bankası kurulması için sunduğu yasa taslağı akseptans edildi.1928 yılında Türkiye’ye çağırma edilen Hollanda Format Bankası İdare Meclisi Üyesi Dr. G. Vissering, hazırladığı raporda hükümete sınırlanmış sıfır ve müstakil tıpkı kalıp bankasının gerekliliğine dikkati çekti. Tıpkı yıl sonraları İtalyan Eksper Derebeyi Volpi, Türk parasının istikrarının sağlanması için benzeri tarz bankası kurulmasının yiyecek olduğunu belirtti. bahis konusu gelişmelerin ardından hükümet suret bankası kurulmasına ilişik vacip kanuncu çerçevenin hazırlanması için harekete geçti. Lozan Üniversitesi’nden Prof. Leon Morf’un katkılarıyla Suret Bankası kanun tasarısı hazırlandı. Niyet, Türkiye Büyük Kavim Meclisince 11 Haziran 1930’bile kabul edildi. 1715 mahdut Türkiye Cumhuriyet Biçim Bankası Kanunu adı ile 30 Haziran 1930’üstelik Resmi Gazete’de yayımlandı. Banka, ayrıksı kamu kurumlarından ağız ağıza ayrı ve müstakil statüsünün bire bir göstergesi kendisine, anonim ortaklık biçiminde türel varlığını kazandı. Bankanın hisseleri; A, B, C ve D koyulmak üzere toplam 4 sınıfa ayrıldı. İkinci Dünya Savaşı’nın zıt etkilerinin hissedildiği 1940’lı yıllarda hep dünyada olduğu gibi Türkiye’birlikte de Tarz Bankası, amme kesiminin finansman açığını kapatmaya yönelik uygulamalarda bulundu. 1950’li yıllarda, tahaccüm ve acul kalkınmanın finansmanı Model Bankası kaynaklarından sağlandı. Kaynak’ye kısa vadeli öndelik imkanı verilerek banka kaynakları kamunun kullanımına açıldı. Bu dönemde Hat Bankası amacıyla gerçekleşmiş olan koskocaman ayrımsız gelişme üstelik 1955 yılında banknot matbaasının kurulması ve 1957 yılından itibaren banknotların ülkede basılmaya başlanması oldu. Düzenlenen ekonomiye geçişin yaşandığı 1960’lı yıllarda Eşkal Bankası, iktisadi koşullara ve sanayinin gelişimine paralel kendisine, genişlemeci para politikaları izledi ve kamuya kök sağlamaya devam etti. Bu dönemde antrparantez, kambiyo kontrolüne ilişkin uygulamaların şişman çoğunluğu Gestalt Bankasına devredildi. 1980’lerde yaşanan soylu erki gelişmeler, hem Türkiye hem üstelik Dalan Bankası açısından ayrımsız dönüm noktası niteliğinde oldu.Başlatılan finansal serbestleşme süreci ile mülk ve kırat politikalarının Eşkâl Bankası vasıtasıyla meydan ekonomisi ile ahenktar benzeri şekilde yürütülmesi amacıyla mukteza altyapının sağlanması yönünde koca adımlar atıldı. Dünyalık politikası kapsamında, mevduat ve kredi faizlerinin piyasa koşullarında belirlenmesi hükme bağlandı. Türk parası, yabancı nukut karşısında devalüe edilerek çakılı düzey rejimi ortadan kalktı. 1983 yılında Form Bankası, kızıl ve döviz rezervlerini canlı bire bir biçimde imale etmek konusunda izinli ayla getirildi. 1987’birlikte celi ortalık işlemleri yapmaya başlayan Banka, çağcıl anlamda servet ve döviz piyasalarının kurulmasına üstelik önderlik etti. 1989’bile Türk Parası Kıymetini Dulda Karşı 32 az karar ile konuşu birimlerin döviz ile muamelat yapmalarına izin verildi ve Türk parasının konvertibl car edilerek görece elan elastik tıpkı döviz ark rejimine geçildi. 1990’bile Banka, ilk kez kamuoyuna duyurduğu mal programı ile döviz kurları ve ürem oranlarındaki istikrarı bozmadan piyasanın akışkanlık ihtiyacını karşılamayı hedefledi. 21 Nisan 1994’te Hazine’nin Gestalt Bankası kaynaklarını kullanımına hat getirildi. Gestalt Bankasının 1995-1999’dahi izlediği siyaset, mali piyasalarda istikrarı sağlamaya yönelikti. Enflasyonun taharri altına alınamaması dolayısıyla 2000 yılında döviz kuruna dair yıpranmamış ayrımsız abra programı yürürlüğe kondu. Ancak 2000 yılı sonlarına akıllıca ekonomide çoğalma gösteren hamaset kaybı ve 2001’dahi ortaya sâdır akse, programın sonlandırılmasına neden oldu. Bunun saf sonucu namına, 22 Gücük Ay 2001’bile döviz kurları dalgalanmaya bırakıldı. Kriz sonrasında 25 Nisan 2001’birlikte ekonomide yaşanan strüktürel tahavvül sonrası Minval Bankası Kanunu’nda kocaman tadilat yapıldı. Denk istikrarını keşfetmek, Format Bankasının ana amacı yerine celi tıpkı şekilde tanımlandı. Bu çerçevede, Hat Bankasının mülk politikası konusundaki uygulamaları ve kullanacağı araçları aracısız kendisinin belirleyeceği hükme bağlandı. Sonunda Vezneci, vesile bağımsızlığına kavuştu. Vezneci’nın bedel istikrarını ölçü amacı ile çelişmemek kaydıyla, hükümetin nema ve istihdam politikalarını destekleyeceği hükme bağlandı.Şekil Bankası ’nın Hazine ile başka amme hava ve kuruluşlara öndelik vermesi, yüreklilik açması ve bu kuruluşların ihraç ettiği istikraz araçlarını birincil piyasadan satın alması yasaklandı. Bu sayede bankanın kamusal finansman ihtiyacı üzere bir ana olması engellendi. Mal politikası stratejilerinin ve değişmeyen alma mekanizmalarının kurumsallaşması üzere Para Politikası Müesses (PPK) oluşturuldu. 2002 yılına gelindiğinde, modern bir mülk politikası stratejisi olan şişkinlik hedeflemesi rejimi uygulamasına geçildi. Bağlı para şişkinliği hedeflemesinin uygulandığı 2002-2005’te, rejimin mukteza dolay koşullarının karşılanmasına çalışıldı. Hat Bankasının maharet ve kurumsal altyapısı güçlendirildi, hesap pusulası modelleri geliştirildi ve veri seti genişletildi. Bu süreçte Araştırma Genel Müdürlüğü, Araştırma ve Dünyalık Politikası Umumi Müdürlüğü şeklinde baştan yapılandırıldı ve bildirişim politikalarının etkinliğini icat etmek üzere İletişim Umumi Müdürlüğü kuruldu. 2005 yılından itibaren yöntem kararları ile ilgilendiren öngörülebilirliğin artırılması amacıyla aynı yıllık PPK güruh tarihleri, bir takvim çerçevesinde önceden açıklandı. 1 Ocak 2005’te Türk lirasından 6 muvaffakiyetsiz atıldı, Yıpranmamış Türk Lirası ve eskimemiş kuruşlar tedavüle çıkarıldı. 1 Aile 2009’de paradan “bakir” ifadesi kaldırıldı. Türk lirası, banknot ve kuruşlar yenilenen dizayn ve boyutlarla dolaşıma çıkarıldı. Halihazırda bankanın sermayesi 25 bin TL olup 250 bin nüsha hisseye ayrıldı. 2019 sonu bakımından Dalan Bankası sermayesinin yüzdelik 55,12’si (A) sınıfı, yüzdelik 25,74’ü (B) sınıfı, yüzdelik 0,02’si (C) sınıfı, yüzde 19,12’si ise (D) sınıfı hisselerden oluşuyor. Tarz Bankası’nın 2020 sonu itibarıyla 3 bin 499 çalışanı bulunuyor..
Share: