Domates üretimini olumsuz etkileyen virüse alın domestik yavru geliştirildi

Türkiye’üstelik 2 yıldır seralarda görülen ve domates fidelerine engel veren “Domates Kahverengi Meyve Buruşukluk Virüsü”hangi karşı TÜBİTAK, Akdeniz Üniversitesi ve Anamas Yavru Ar-Ge Merkezi iş birliğiyle dayanabilen yavru üretildi. Domates üretimini damarı bozuk etkileyen virüse karşı evcil döl geliştirildi İlk olarak 2014’te Ürdün ile İsrail’üstelik ortaya çıkan, 2019’dan bilahare üstelik Türkiye’deki seralarda domates fidelerinin çürümesine sebep kendisine üretimi kontra etkileyen virüse alın TÜBİTAK, Akdeniz Üniversitesi Kültür Fakültesi ve Anamas Sulp Ar-Ge Merkezi aksiyon birliğinde dayanıklı nebat geliştirilmesi amacıyla iş başlatıldı. Yaklaşık 2 yıldır moleküler viroloji laboratuvarında DNA bazlı yapılan icraat neticesinde virüse dayanıklı, daha dosdoğru domates üretimini sağlayacak evcil yavru üretildi. Tohumlar, sınama amaçlı yerine virüsün bunaltıcı görüldüğü seralara dikildi ve birinci sınıf ürünlerin yetişmesi sağlandı. Akdeniz Üniversitesi Ekincilik Fakültesi Tohumculuk ve Tarımsal Biyoteknoloji Araştırı ve Aplikasyon Merkezi (ATOM) Müdürü Doç.Hakan Direk, zirai alanda hastalıklara bozukluk olan virüslerin tespiti, buna cebin dayanabilen çeşitlerin geliştirilmesi noktasında hem DNA moleküler hem dahi mutat testlerle kocaman çalışmalar yaptıklarını söyledi. Bati yerine domates fidelerinde tanıdık virüsün haddinden fazla ağırbaşlı ve bulaş yüzdesinin faziletkâr olduğunu tamlayan Fidan, virüsün her şeyle taşınabildiğini kaydetti. Virüse alın dayanıklı bitki çalışmasına başladıklarını anlatan Amut, şunları söyledi: “Bitkide DNA inç izi yöntemiyle himmet yaptık, annesi mi dayanıklı yoksa babası mı? Hangi kadar dayanabilen evet bile aynı birçok devam metanet mekanizması var ise bunlar hangileri? şeklinde çağdaş aletlerle genetik tabanlı tıpkısı araştırı yaptık. Dayanıklı bulduğumuz hatları, alışılmış testlerle doğrulamasını yaparak, klasik tashih yöntemleriyle tolerant domates tohumunu geliştirdik ve çiftçimizin kullanımına sunduk.”
Bu virüsün biber, patlıcan kabilinden gruplarda bile görülebildiğini ancak sunu aşkın domatese uymazlık verdiğini dile getiren Dikme, bu nedenle domates üstünde yoğunlaştıklarını bildirdi. ara sıra DNA bazlı yapılan çalışmaların GDO’lu gibi algılandığını rapor eden Ağaç, “Yaptığımız çalışmalar genetiği çeşitli organizmalar değil. DNA’sında aynı oynama yapmadan yani GDO’lu ürün sınıfına sokmadan yapılmış ağız ağıza doğal ürünler.” dedi. Anamas Çocuk Ar-Ge Merkezi Sorumlusu Faziletkâr Kültür Mühendisi Serkan Kasapoğlu da firma adına domestik sulp üzerine icraat yaptıklarını ve ihracatını gerçekleştirdiklerini anlattı. Üreticilerin virüsle ilişik şikayetleri üzerine böyle tıpkısı çalışmaya başladıklarını dile getiren Kasapoğlu, şunları kaydetti: “Domates havuzundaki hatlarda testler yapılarak virüse cebin dayanabilen hatları tespit ettik.Bunları de virüsün ağır görüldüğü hem ülkemizde hem üstelik yurt dışındaki yerlerde denemelere bağımlı tuttuk. Yer şartlarında dahi çeşitlerimizin virüse cebin dayanıklı olduğunu gördük.” Virüse hassas asıl ile tolerant çeşidini aynı seraya dikerek mukayese yaptıklarına dikkati çeken Kasapoğlu, virüse kırılan çeşitte tarım yapılamaz ayla gelirken, dayanabilen çeşitte üretimin devam ettiğini belirtti. Kasapoğlu, virüse tolerant çeşidin yaygınlaşmasıyla domates tarımının henüz sürdürülebilir hale geleceğini rapor etti. Tohumların tescilini alıp, üreticilerin kullanımına sunacaklarını aktaran Kasapoğlu, “İtalya, İspanya, Meksika, KUL, Ortadoğu ülkelerine tohumlarımızı göndermeye başladık, şu anda deneyim anlamında gidiyoruz, tescili alındıktan bilahare ticareti yapılacak.” diyerek konuştu. .
Share: